luns, 25 de xaneiro de 2021

Brincaletras sobre Rosa Parks

Brincaletras sobre Rosa Parks

Eres quen de facer ben este brincaletras?

Persoeira elixida como proposta das Escolas Asociadas Unesco Galegas durante o curso 2020-21 para o DENEP 

Curiosidades de Rosa Parks


Actividade feita para homenaxear a Rosa Parks, persoeira elixida polas Escolas Asociadas Galegas  Unesco no DENEP deste curso 2020-21. Se queres facer ben os xogos primeiro sería mellor ler  a súa biografía (versión longa)  ou ver esta presentación (versión curta) . Outro xogo sobre Rosa Park telo neste   Brincaletras . 

sábado, 23 de xaneiro de 2021

DENEP

Logo do DENEP
 O DENEP (Día Escolar da Non-violencia E a Paz) ​  é unha xornada educativa non gobernamental fundada en España en 1964 polo poeta e pacifista mallorquino  Llorenç Vidal como punto de  partída e de apoio para unha educación non-violenta e  pacificadora de carácter permanente e practícase o 30 de xaneiro de cada ano, no aniversario da morte do  Mahatma  Gandhi. Nos países nos que o 30 de xaneiro coincide con período de vacacións pódese  practícar o 30 de marzo ou algún dos días próximos. 

Cando en 1998 a ONU proclamou o Decenio Internacional para unha Cultura da Paz (2001-2010) o  DENEP levaba xa 36 anos practicándose en centros educativos dos distintos niveis de todo o mundo.


HIMNO
Irmáns das estrelas
Irmáns das estrelas, letra de  Llorenç Vidal e música de Andreu  Bennàssar, é o himno do  DENEP. Existen, entre outros idiomas, unha versión catalá-balear do mesmo autor, unha en eúscaro realizada por Martín  Goenaga  Irastorza, unha en  interlingua feita por  Waldson Pinheiro e unha en galaico-portugués. 

O "Día Escolar da Non-violencia e a Paz" ( DENEP), que é difundido internacionalmente, é unha actividade pedagóxica que pode ser aplicada por centros educativos dos distintos niveis, profesores e estudantes de todas as crenzas e ideoloxías que respecten os dereitos humanos.

En valenciano-catalán:  DENIP (Dia Escolar de la No-violència I la Pau). En castelán DENYP (Día Escolar de la No-violencia Y la Paz).   (Ver máis)


"IRMANS DAS ESTRELAS"
  (Ver a partitura)

Somos irmáns das estrelas,
destas  montañas do mar,
de todos os seres vivos,
dámonos para cantar as mans nosas,
 escolantes de amor.
Non violencia e paz,
non violencia e paz.

Sen diferenzas de raza
de lingua nin de opinión,
nunha aperta tenra,
dámonos co corazón nosos peitos,
coa forza do amor.
Non violencia e paz,
non violencia e paz.

Os defensores da vida
sen armas para matar,
os cidadáns deste mundo
dámonos para espallarnos,
o alento mensaxeiro de amor.
Non violencia e paz,
non violencia e paz.

xoves, 21 de novembro de 2019

Inercia e rozamento con moeda e naipe

Para realizar o noso experimento necesitamos unha moeda, un naipe, unha botella e papel de lixa.
Colócase sobre a botella un naipe da baralla e sobre o naipe unha moeda. Se se dá un golpe seco o naipe sairá disparado e a moeda quedará no mesmo sitio. Pero se se substitúe o naipe por unha tarxeta de papel de lixa a moeda sairá disparada.
Explicación 
Cun golpe seco o naipe sae con tanta velocidade que o movemento non se transmite á moeda. A moeda, pola inercia, queda en repouso sobre a botella.
Por outra banda, cun naipe a fricción é moi pequena e as forzas de rozamento entre o naipe e a moeda non logran arrastrar a moeda
Pero se se repite o experimento substituíndo o naipe por unha tarxeta de papel de lixa o rozamento é moito maior e o normal será que a moeda salga disparada.
Requírese algo de práctica para que o experimento salga ben

xoves, 14 de novembro de 2019

Táboa de experimentos


Profundidade aparente e refracción da luz

Para facer o experimento necesitamos unha  bola pequena, unha cunca, auga, uns  pauciños de madeira, un parafuso e unha tarxeta de plástico ou de cortiza.
Cravamos un parafuso ou un alfinete no centro da tarxeta de plástico e no extremo poñemos a  bola. Logo colocamos a tarxeta coa  bola cara abaixo sobre unha cunca. 
Por último enchemos a cunca con auga aos poucos. A medida que engadimos auga a  bola parece subir.
Explicación
A  refracción da luz é o cambio que experimenta a dirección de propagación da luz cando cambia de medio. Dita desviación prodúcese se a luz incide  oblicuamente sobre a superficie de separación dos dous medios. Unha consecuencia da  refracción da luz é que parece que sobe os obxectos mergullados na auga. Se miramos a superficie plana da auga os obxectos mergullados parecen estar a unha profundidade menor da que realmente están e devandito fenómeno chámase profundidade aparente. No experimento a  bola de plástico que se atopa mergullada na auga a unha profundidade real duns centímetros parece estar pegada á superficie. 

Encender unha candea a distancia

Para facer o noso experimento necesitamos unha candea e uns mistos.
Primeiro acendemos a candea cun misto, logo apagamos a candea soprando e, finalmente, achegamos rapidamente outro misto aceso. Vemos que a vela se acende “a distancia”, sen que a chama do misto toque a mecha da vela.
Explicación
Vexamos paso a paso o que sucede ao acender unha candea:
1 Achegamos unha chama á mecha da candea.
2 A calor da chama funde a cera da candea.
3 A cera  derretida ascende pola mecha
4 Ao chegar á chama do misto a cera transfórmase en gas
5 Estes gases, ao mesturarse co osíxeno do aire, entran en combustión liberando luz e calor.
6 A partir de aí o propio calor da chama segue o proceso e xa non é necesaria a chama do misto.

Se apagamos a candea dun  soplido, algo de cera gasosa queda rodeando a mecha da candea e é posible que prendan eses gases aproximando unha chama. Neste caso non é necesario que a chama toque a mecha para acender a candea.

Explotando globos de cores coa luz do sol

Para facer o experimento necesitamos uns globos de cores, unha lupa e a luz do sol. Enchemos os globos de aire e coa lupa concentramos a luz do sol sobre a súa superficie. Vemos que os globos de cores explotan en pouco segundos pero o globo branco non explota.
EXPLICACIÓN:
A razón deste diferente comportamento débese a que o globo branco reflicte toda a luz que recibe, mentres que se o globo é de cor vermella reflicte a luz vermella e absorbe os demais compoñentes da luz branca. A luz absorbida polo globo vermello provoca un aumento de temperatura nesa rexión, suficiente para romper o globo e producir a explosión.

A danza do lume

Para facer este experimento necesitamos un  colador metálico, un anaco de tea e un par de chisqueiros.
1 Se acendemos un chisqueiro e colocamos encima un  colador metálico vemos que a chama non pode atravesar o  coador.
2 Se deixamos saír o gas do chisqueiro e colocamos encima o  colador podemos acender o gas que atravesa o  colador con outro chisqueiro. Neste caso a chama parece atravesar o metal.
3 Podemos repetir o experimento deixando saír o gas desde debaixo dun anaco de tea que estea ben estirado. Neste caso a chama parece danzar sobre a tea.

Explicación
A alta condutividade térmica do metal impide á chama atravesar o  colador.
O gas si  atravesa o  coador metálico (ou a tea) e logo podemos acender o gas con outro chisqueiro.  No caso  da tea é moi importante mover o chisqueiro (e a chama) para evitar que prenda a tea.